
سروش دباغ: چند سالی است به اتفاق برخی از دوستان همدل، به خواندن و بحث و گفتگو پیرامون xa0متون مقدسِ ادیان ابراهیمی در شهرتورنتو مشغولیم. از «انجیل متی» آغاز کردیم و در ادامه، به سر وقت عهد عتیق و «اسفار...
ادامه مطلب
xa0 فرهنگ امروز/ حامد سرلکی:xa0اگر ستون های مسجد قدیمی «الازهر»زبان گویایی داشتند ، خاطرات فراوانی را از دوران طلایی اسماعیلیه تا عصر «صلاح الدین ایوبی»و ده ها اتفاق دیگر را بیان می کردند. سخن از این مسجد قدیمی ، استعاره ای از وضعیت امروز مصر است. در گی...
ادامه مطلب
اخیراً به سخنرانی مصطفی ملکیان در باب پروژهی فکری عقلانیت و معنویت گوش سپردم[1]. مثل همیشه کلام استاد شنیدنی و تأملبرانگیز بود. هر چند تا اندازهای نیز تکرار مکررات به نظر میرسید. ایشان مثل دفعات پیشین دیگربار از عدم همخوانی و ناسازگاری میان عقلانیت و دیانت سخن گفتند و تأکید کردند که اساس عقلانیت...
ادامه مطلب
به نقل از صدانت/ عمادالدین باقی:به مناسبت چهارمین سال درگذشت استاد احمد قابل، جمعی از دانشجویان و اصحاب فرهنگ در شیراز، عمادالدین باقی را به محفل خویش دعوت کردند. او در سخنرانی خود در این محفل، با عنوان«ظرفیتهای فقه اسلامی و چالش حقوق بشری» مواجههی فقه اسلامی را با قوانین حقوق بشری به بحث گذاشته ا...
ادامه مطلب
چندی پیش، آقای روان ویلیامز یکی از برجستهترین دانشمندان دینی جهان مسیحیت و خانم مونا صدیقی یکی از شاخصترین اندیشمندان مسلمان مناظرهای عمومی در رابطه با نقش دین در جامعه داشتند و تقریباً در تمام موارد مورد بحث با هم همعقیده بودند. به گزارش دینآنلاین به نقل از اکونومیست، xa0این صاحبنظر معتقد بودند...
ادامه مطلب
سروش دباغ: اشاره. طی سالیانِ اخیر، در برخی از مقالاتم در حوزۀ نواندیشی دینی، با وام کردنِ مفهوم « شباهت خانوادگی»[۱] از فلسفۀ ویتگنشتاین و برکشیدنِ آموزه های نومینالیستی، به نقد تلقیِ ذات گرایانه از دین همت گمارده ام.[۲] در این میان، خصوصا در ماه های اخیر، با پرسش های متعددی دربارۀ حدود و ثغور موضع نومینالیستیِ خویش و چراییِ ذات نداشتنِ دین مواجه شده ام.[۳] برخی ازمنتقدانِ نواندیشان دینی متاخر نیز، در آثار خویش از مقولاتی چون « اصل دین» و « خودِ دین» که طنینی ذات گرایانه دارند، بهره برده اند. اد...
ادامه مطلب
شفقنا – آیا شما هم فکر می کنید اخلاق خوب است اما به درد نمی خورد و کارایی ندارد؟ آیا فکر می کنید راستی و انصاف ستودنی است اما میدان بازی، گِل آلود است؟ آیا از روابط اجتماعی به این نتیجه رسیده اید که ارزش های تابناک را باید گذاشت در آسمان ها چشمک بزنند و در زمین زرنگی کرد و رفاقت بازی و تملق کرد و دروغ گفت و گلیم خود را از آب کشید؟ ادامه مطلب...
ادامه مطلب
سید حسین نصر: کلمهٔ روشنفکری ترجمهٔ یک واژهٔ فرنگی است و به نهضتی برمیگردد که در قرن هجدهم در فرانسه آغاز شد. آنها خودشان را Intellectuel مینامیدند و سخن از عصر روشنایی و age of enlightenment age des lumieres به میان میآوردند که به معنای تجددگرایی محض بود. بیشتر افرادی هم که به این مکتب پیوستند از راسیونالیستها و خردگراها بودند. البته توجه داشته باشید که این خردگرایی به معنای قدیمی کلمه که مورد احترام ما است، نبود، بلکه ساحت استدلال بشری را (مبتنی بر صرف استدلال و نه عقل به معنای فلسفی خودمان) م...
ادامه مطلب
زیتون-هومان دوراندیش: جریان روشنفکری دینیِ لیبرال، با محوریت آرای دکتر عبدالکریم سروش، اکنون تقریباً سی ساله شده است. سروش اگرچه مرید مولاناست، ولی فردوسیوار در این سالسی، پی افکنده از عقل کاخی بلند! او با قرائتی عقلانی و انساننواز از دین، ذهنیت بخش قابل توجهی از دینداران جامعۀ ایران را دموکراتیک کرده است. بسیاری از دینداران قشری و ایدئولوژیک در ایران پس از انقلاب، در اثر فراگیر شدن و مؤثر افتادن آموزههای سروش، دینداریشان با دموکراسی سازگار شد. از بین متولدین دهههای ۵۰ و ۶۰ خورشیدی نیز، جوانان ب...
ادامه مطلب
حسین پورفرج: دینشناسی تماماً عقلگرایانه چندان روا و مناسب از کار درنمیآید. من با این گفته موافقم که خدای ادیان از خدای فیلسوفان کاملاً متفاوت است. اینکه در خصوص هر گزاره دینی به دنبال ادله عقلی بگردیم، خطای نابخشودهای است. ما با این کار راه بهجایی نمیبریم و اصلاً مقصد و مقصود را گم میکنیم. به عقیده این قلم مغز یا نقطه قوت دیانت سرفرازی گزارههای دینی در برابر استدلالات گوناگون عقلی نیست؛ بلکه سرفرازی آن در معنابخشی به زندگی انسانها و تعبیه "ارزشهای معطوف به هدف" است. اگر ما بیاییم و تماماً دین را...
ادامه مطلب
محمد مجتهد شبستری: در چند ماه اخیر که موضوع «فهم هرمنوتیکی متون دینی» بار دیگر مورد توجه پارهای از محافل بحث و تحقیق قرار گرفته است، مکررا میشنویم و میخوانیم که این هرمنوتیک «حقیقت دینی» را منتفی میکند و جز «نسبیت گرایی» تمام عیار چیزی باقی نمیگذارد. ادامه مطلب...
ادامه مطلب
حمیدرضا جلائی پور: منظورم از مدرسه نواندیشی دینی همان فضای آگاهیبخشی (در بخشی از عرصه فکری ایران) است که در آن احیا و اصلاح دینی (به تعبیر محمود صدری) و بازسازی فکر دینی صورت میگیرد. بنا به یک سنخبندی (به نقل از آرش نراقی) میراث نواندیشی دینی در این مدرسه در سه سنخ جای میگیرد ـ سنخ «اصلاح فکر دینی» از مطهری تا قابل و کدیور؛ سنخ «بازسازی فکر دینی» از اقبال تا سروش و شبستری؛ و سنخ «معنویت گرایی فرادینی» مانند ملکیان. اصلاحطلبان هرکدام بنا به فراخور تربیت دینی، سیر فکری و مطالعات، و شبکهای که در آن...
ادامه مطلب
مت جی. روسانو: امروزه منتقدان دین بیش از پیش به ترفندِ انگِ وهم زدن به دین متوسّل میشوند. از نظر من، وهم پنداشتنِ دین صرفاً یک توهین ساده نیست، بلکه میتواند از وجود آسیبی روانشناختی در وجود فرد حکایت کند. امکان دارد که بعضی ادیان وهمی و کاذب نیز وجود داشته باشند، اما اگر پنداشتمان این باشد که دین از اساس امری وهمی است، این مترادف با بدفهمیِ «دین» و «وهم» است. ادامه مطلب...
ادامه مطلب
محمدرضا نیکفر: این نوشته پاسخ مختصری است به سروش دباغ که از گفتار«روشنفکری دینی و مسئله شر» در مقالهای با عنوان «نواندیشی دینی، متن مقدس و خشونت» انتقاد کرده است. ادامه مطلب...
ادامه مطلب
سروش دباغ: چندی پیش، مقالۀ «روشنفکری دینی و مسئله شر»، نوشتۀ محمدرضا نیکفر را در سایت «رادیو زمانه» خواندم. به نظرم، خطاهای چندی در تحلیل ایشان دربارۀ حدود و ثغورِ کند وکاوهای روشنفکرانه و دین اندیشانۀ جماعت ِموسوم به نواندیشان دینی و روشنفکران دینی به چشم میخورد. در سطور پیش رو میکوشم ابتدائا تلقیِ خود دربارۀ مدعیات جناب نیکفر را صورتبندی کرده، سپس به نقد آنها همت گمارم. جهت ایضاح روایتم از سخنان ایشان، خوبست ابتدائا فقراتی از مقالۀ ایشان را مرور کنیم: ادامه مطلب...
ادامه مطلب